Rozdział 20 · 20.2
Automatyczne wstawianie daty i godziny po zmianie komórki
W dzienniku, liście zapasów czy liście kontrolnej warto wiedzieć, kiedy dany wiersz został wypełniony. Piekarnia Bakkerij De Korenaar, klient WebOké, prowadzi na przykład dziennik temperatur pieców: osoba wykonująca pomiar wpisuje temperaturę, a obok powinna pojawić się godzina. Ta godzina nie może się później zmieniać.
Funkcja TERAZ() nie sprawdzi się w tym przypadku: zawsze zwraca bieżący czas i zmienia się przy każdym ponownym obliczeniu. Istnieją dwa sposoby, które działają: skrót klawiszowy i makro.
Sposób 1: skrót klawiszowy
Prosimy kliknąć komórkę i nacisnąć Ctrl+;, aby wstawić dzisiejszą datę, lub Ctrl+Shift+;, aby wstawić godzinę. Euro-Office wstawia stałą wartość, która już nigdy się nie zmieni. Jeśli chcą Państwo mieć obie wartości w jednej komórce: najpierw data, spacja, a potem godzina.
Jest to najbardziej niezawodny sposób i działa u każdego, również w Excelu. Wada: trzeba o tym pamiętać.
Sposób 2: makro reagujące na zmiany
Makro może „nasłuchiwać” zmian w arkuszu. Gdy tylko ktoś wpisze coś w kolumnie C, makro wstawia datę i godzinę w kolumnie D tego samego wiersza. W Excelu służyło do tego zdarzenie Worksheet_Change; w Euro-Office nazywa się ono onWorksheetChange.
- Prosimy otworzyć dziennik. W naszym przykładzie kolumna A zawiera piec, B pracownika, C temperaturę, a D godzinę pomiaru.
- Na karcie Widok prosimy kliknąć Makra, następnie kliknąć plus obok pozycji Makra i nadać makru nazwę Tijdstempel (za pomocą opcji Zmień nazwę).
- Prosimy wkleić ten kod:
(function () {
// Wstawia datę i godzinę w kolumnie D, gdy tylko ktoś zmieni kolumnę C (temperatura).
Api.attachEvent("onWorksheetChange", function (range) {
if (range.GetCol() !== 3 || range.GetRow() < 2) { return; }
const nu = new Date();
const twee = (n) => String(n).padStart(2, "0");
// Jako tekst w postaci 17-11-2026 14:05: Euro-Office zamienia go na prawdziwą datę.
const tekst = twee(nu.getDate()) + "-" + twee(nu.getMonth() + 1) + "-" + nu.getFullYear()
+ " " + twee(nu.getHours()) + ":" + twee(nu.getMinutes());
const cel = Api.GetActiveSheet().GetRange("D" + range.GetRow());
cel.SetValue(tekst);
cel.SetNumberFormat("dd-mm-yyyy hh:mm");
});
})();
- W prawym górnym rogu prosimy zaznaczyć Autostart (1). Dzięki temu makro zaczyna nasłuchiwać od nowa przy każdym otwarciu pliku. Bez autostartu znacznik czasu działa tylko do zamknięcia pliku.
- Prosimy kliknąć jeden raz Uruchom (2), aby makro zaczęło nasłuchiwać już teraz, a następnie kliknąć Zapisz.

Teraz prosimy wpisać temperaturę w kolumnie C. Zaraz potem w kolumnie D pojawi się data i godzina.

Jak działa ten kod
- Api.attachEvent("onWorksheetChange", ...) wiąże fragment kodu z każdą zmianą w arkuszu. range to komórka, która właśnie się zmieniła.
- GetCol() !== 3: uwzględniana jest tylko kolumna C (trzecia kolumna). GetRow() < 2: wiersz nagłówka jest pomijany.
- new Date() to moment zmiany. Makro zamienia go na tekst w postaci 17-11-2026 14:05, dokładnie tak, jak wpisaliby go Państwo ręcznie. Euro-Office rozpoznaje to jako datę i godzinę, a SetNumberFormat odpowiada za sposób wyświetlania. Dzięki temu w tej kolumnie można sortować, filtrować i wykonywać obliczenia, na przykład ile czasu upłynęło między dwiema kontrolami.
- Chcą Państwo użyć innej kolumny? Prosimy zastąpić 3 numerem kolumny (A=1, B=2 itd.), a "D" kolumną przeznaczoną na znacznik czasu.
Czy to działa po ponownym otwarciu?
Tak. W naszym teście zamknęliśmy dziennik i otworzyliśmy go ponownie. Euro-Office pyta wtedy: Plik zawiera automatyczne makra. Czy chcesz uruchomić makra? Po kliknięciu Tak znacznik czasu znów działa, również w nowych wierszach. Jeśli wybiorą Państwo Nie, plik otworzy się normalnie, ale bez znacznika czasu. Więcej o tym pytaniu w artykule Bezpieczne korzystanie z makr: ustawienia makr, autostart u współpracowników i ponowne użycie.

Sztuczka z Excela z odwołaniem cyklicznym nie działa
Znawcy Excela znają sztuczkę z formułą odwołującą się do samej siebie: =JEŻELI(C2="";"";JEŻELI(D2="";TERAZ();D2)) w połączeniu z obliczeniami iteracyjnymi. Euro-Office również ma to ustawienie: Plik, Ustawienia zaawansowane, w sekcji Obliczenie opcja Włącz obliczenia iteracyjne (1).

W naszym teście sztuczka mimo to nie zadziałała. Przy włączonej opcji i formule w kolumnie D komórka pozostawała pusta po wpisaniu temperatury. Ponadto po zamknięciu i ponownym otwarciu pliku opcja znów była wyłączona, a przy otwieraniu pojawiało się ostrzeżenie o odwołaniach cyklicznych.

W Euro-Office prosimy więc korzystać ze skrótu klawiszowego lub z makra. Jeśli mają Państwo plik Excela z tą sztuczką, prosimy zastąpić formuły makrem z tego artykułu.
Pułapki związane z makrem
- Wklejanie wielu komórek: jeśli wkleją Państwo jednocześnie dwie temperatury do C4 i C5, w naszym teście znacznik czasu otrzymał tylko pierwszy wiersz (D4). Prosimy wpisywać wartości pojedynczo lub uzupełnić pozostałe znaczniki za pomocą skrótu klawiszowego.
- Godzina pochodzi z komputera osoby, która wpisuje dane. Jeśli zegar współpracownika jest źle ustawiony, znacznik czasu również będzie błędny.
- Makra wyłączone u współpracownika? Jeśli współpracownik przy otwieraniu wybierze Nie lub ma wyłączone makra, jego wpisy nie otrzymają znacznika czasu. Prosimy ustalić, że przy tym pliku wszyscy wybierają Tak.
- Znacznik czasu się aktualizuje: jeśli później zmienią Państwo temperaturę, kolumna D otrzyma godzinę tej zmiany. Znacznik oznacza więc „ostatnia zmiana”, a nie „pierwsze wypełnienie”.
- W Excelu istniejące znaczniki pozostają jako zwykłe daty, ale nowe nie będą tam dodawane: Excel nie uruchamia tego makra.
