DNS: książka telefoniczna internetu

Moduł 1: Czym jest DNS? · Czas czytania: 6 min

Cel lekcji: Po tej lekcji będą Państwo potrafili własnymi słowami wyjaśnić, co robi DNS i dlaczego internet nie może bez niego istnieć.

Kluczowe pojęcia: DNS, adres IP, nazwa domeny, zapytanie (lookup), rekord

Komputery liczą w numerach, ludzie w nazwach

Każdy komputer podłączony do internetu ma swój adres: adres IP. To rodzaj numeru telefonu. Istnieją dwa warianty:

• IPv4, cztery liczby oddzielone kropkami, na przykład 192.0.2.10;
• IPv6, dłuższy, z dwukropkami, na przykład 2001:db8::10.

Komputery odnajdują się wyłącznie za pomocą tych numerów. My, ludzie, wolimy zapamiętywać nazwy. example.com zapamiętuje się łatwiej niż 192.0.2.10, a numer może się zmienić bez zmiany nazwy. Jeśli strona internetowa przeprowadza się na inny serwer, otrzymuje inny numer. Nazwa pozostaje po prostu taka sama.

Potrzebne jest więc coś, co tłumaczy nazwy na numery. Jest to Domain Name System, w skrócie DNS.

Książka telefoniczna

DNS można porównać do książki telefonicznej albo do listy kontaktów w telefonie. Wyszukują Państwo nazwę i otrzymują w zamian numer. Gdy wpisują Państwo example.com w przeglądarce, dzieje się następująco:

1. Przeglądarka pyta DNS: "Jaki jest adres example.com?"
2. DNS odpowiada: "192.0.2.10."
3. Przeglądarka łączy się z 192.0.2.10 i prosi o stronę internetową.

Takie wyszukiwanie nazywa się zapytaniem albo, po angielsku, lookup. Odbywa się to błyskawicznie: zwykle trwa to mniej niż jedną dziesiątą sekundy. Nie zauważają więc Państwo niczego, dopóki wszystko działa.

Nie tylko dla stron internetowych

Obraz książki telefonicznej jest niemal trafny, ale DNS może przechowywać więcej niż jeden numer dla danej nazwy. Przy nazwie domeny znajdują się różne rodzaje danych, każdy w innym celu. Taka dana nazywana jest rekordem. Kilka przykładów:

Jeśli ktoś wyśle maila na adres info@example.com, serwer pocztowy nadawcy nie pyta więc o rekord A, tylko o rekord MX: gdzie znajduje się skrzynka pocztowa tej domeny? Strona internetowa i poczta e-mail mogą dzięki temu znajdować się u dwóch różnych dostawców. To bardzo powszechne: strona internetowa u jednego dostawcy, poczta w Microsoft 365 lub Google Workspace.

Każdy rekord zawsze ma trzy elementy:

• nazwę (na przykład example.com lub www.example.com);
• typ (A, AAAA, MX, TXT i jeszcze kilka innych);
• wartość (odpowiedź).

Poza tym podana jest liczba, która określa, jak długo odpowiedź może być zapamiętana. Nazywa się to TTL. O tym traktuje moduł 6.

Czym DNS nie jest

Kilka nieporozumień pojawia się często:

• DNS nie przechowuje stron internetowych. Wskazuje jedynie, gdzie strona się znajduje. Pliki Państwa strony znajdują się na serwerze WWW, a nie w DNS.
• DNS nie przechowuje poczty e-mail. Wskazuje jedynie, na który serwer powinna trafić poczta.
• DNS nie zna stron podrzędnych. example.com/contact nie można umieścić w DNS. DNS zna tylko nazwy. Tym, co znajduje się po pierwszym ukośniku, zajmuje się serwer WWW (lekcja 3.4).
• DNS nie jest dowodem własności. Kto jest właścicielem nazwy domeny, widać w rejestrze, a nie w DNS (lekcja 1.3).

Globalna, rozproszona książka telefoniczna

Nie istnieje jeden wielki komputer ze wszystkimi nazwami internetu. To nigdy by nie zadziałało: istnieją setki milionów nazw domen i co sekundę zadawanych jest ogromnie wiele zapytań. Dlatego DNS jest rozproszony. Każda strona zarządza wyłącznie własnym fragmentem:

• administrator .com (firma Verisign) wie, które serwery posiadają książkę telefoniczną dla example.com; dla domeny .pl jest to NASK (Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa, Państwowy Instytut Badawczy), czyli rejestr domeny .pl;
• te serwery znają same rekordy dla example.com.

Jak zapytanie przez te fragmenty dociera do właściwej odpowiedzi, zobaczą Państwo w lekcji 1.4. Fakt, że DNS jest rozproszony, wyjaśnia też coś, co dziwi wiele osób: gdy zmieniają Państwo rekord, nie wszyscy widzą tę zmianę natychmiast. Wiele komputerów po drodze zapamiętuje odpowiedź na pewien czas (pamięć podręczna, cache). O tym mówią lekcje 6.1 i 6.2.

Dlaczego jako abonent domeny powinni Państwo to wiedzieć

Dopóki wszystko działa, nie muszą Państwo zajmować się DNS. Ale spotkają się Państwo z nim, gdy:

• Państwa strona internetowa lub poczta e-mail przechodzi do innego dostawcy;
• usługa taka jak Google, Microsoft, platforma sklepu internetowego lub usługa newslettera prosi: "dodaj ten rekord do swojego DNS";
• Państwa poczta trafia do spamu i ktoś mówi, że SPF, DKIM lub DMARC nie są poprawnie skonfigurowane;
• Państwa strona internetowa po zmianie działa "u jednych tak, u innych nie".

Drobny błąd w DNS może unieruchomić Państwa stronę internetową lub pocztę e-mail. Dlatego warto rozumieć, co się robi. Ten kurs pomaga Państwu w tym, krok po kroku.

Podsumowanie

• Komputery odnajdują się za pomocą adresów IP (IPv4, np. 192.0.2.10, IPv6, np. 2001:db8::10); ludzie używają nazw.
• DNS tłumaczy nazwy na dane, takie jak adresy IP i serwer pocztowy domeny.
• Każda dana to rekord z nazwą, typem i wartością.
• DNS nie przechowuje stron internetowych ani poczty i nie zna stron podrzędnych: wskazuje jedynie drogę.
• DNS jest rozproszony na bardzo wielu serwerach, a odpowiedzi są zapamiętywane na pewien czas (pamięć podręczna).

Quiz

Zadanie

Zadanie Z1.1: Adres sidn.nl. Wyszukaj adres IPv4 (rekord A) oraz, jeśli istnieje, adres IPv6 (rekord AAAA) domeny sidn.nl (strona SIDN, rejestru domeny .nl w Holandii). Skorzystaj z naszego narzędzia do wyszukiwania adresu IP (https://www.weboke.pl/wyszukaj-ip), innego internetowego narzędzia do zapytań DNS lub, jeśli już Państwo potrafią, polecenia nslookup sidn.nl w wierszu poleceń. Wpisz znalezione adresy.

Dalsza lektura

Te artykuły opisują kroki w panelach WebOké. U innych dostawców działa to podobnie.

• Instrukcja DirectAdmin 5.1: Co to jest DNS i kiedy warto go dostosować?
• Historia Nazwy Domeny