Historia Nazwy Domeny

Wpisują je Państwo każdego dnia, nie zastanawiając się nad tym: weboke.nl, wikipedia.org, google.com. Ale skąd właściwie wzięła się taka nazwa domeny? Kto wpadł na pomysł, że komputery powinny otrzymać nazwę, które rozszerzenie było pierwsze i która nazwa domeny była numerem jeden na całym świecie? W tym artykule zabierzemy Państwa w podróż od telefonu na biurku w Kalifornii aż do ponad 400 milionów nazw domen, które istnieją dzisiaj. Po drodze spotkamy podkładkę pod piwo, komputer wielkości lodówki oraz Holendra, który ręcznie zarejestrował dziesięć tysięcy nazw domen.

Przed powstaniem domeny: jedna lista dla całego internetu

W latach siedemdziesiątych internet jeszcze nie istniał. Istniał za to ARPANET, sieć złożona z kilkudziesięciu komputerów należących do uniwersytetów oraz amerykańskiego Ministerstwa Obrony. Każdy komputer miał swój numer, a ponieważ nikt nie jest w stanie zapamiętać samych numerów, otrzymywały one również nazwę. Nazwy te znajdowały się w jednym pliku tekstowym: HOSTS.TXT.

Plik ten prowadziła Elizabeth „Jake” Feinler wraz ze swoim zespołem z Network Information Center przy SRI w Kalifornii. Jeśli chcieli Państwo podłączyć nowy komputer albo zmienić nazwę, należało zadzwonić w godzinach pracy biura do NIC, a Jake lub jedna z jej koleżanek czy kolegów wpisywała zmianę do pliku. Następnie każdy komputer w sieci musiał ponownie pobrać cały plik. Dopóki było kilkaset komputerów, działało to bez problemu. Około 1983 roku komputerów było już tak wiele, że plik zmieniał się niemal codziennie, nazwy zaczęły ze sobą kolidować, a samo pobieranie pliku pochłaniało znaczną część ruchu sieciowego.

1983: Paul Mockapetris rysuje drzewo

Rozwiązanie zaproponował Paul Mockapetris, badacz z University of Southern California. W listopadzie 1983 roku opisał on system Domain Name System w dwóch dokumentach, RFC 882 oraz RFC 883. Jego kolega Jon Postel, który prowadził ewidencję numerów i nazw w internecie, poprosił go o połączenie pięciu konkurujących ze sobą propozycji w jeden spójny system.

Pomysł Mockapetrisa jest w gruncie rzeczy bardzo prosty: zamiast jednej listy, którą musi zarządzać wszystko i wszyscy, tworzy się drzewo. Na samej górze znajduje się korzeń, pod nim rozszerzenia, a pod każdym rozszerzeniem nazwy. Każda gałąź odpowiada za swój własny fragment. Można to porównać do adresu pocztowego: kraj wie, które miasto, miasto wie, która ulica, ulica wie, który dom. Nikt nie musi znać wszystkich adresów na świecie, a mimo to poczta dociera na miejsce. Z tego systemu korzystamy do dziś, a liczba zapytań sięga miliardów dziennie. Sama SIDN, zarządca domeny .nl, odpowiada na około cztery miliardy zapytań dziennie.

Rok później czterech studentów z Berkeley napisało pierwsze oprogramowanie, które faktycznie uruchomiło ten system w praktyce, BIND. Jego późniejsza wersja działa do dziś na znacznej części wszystkich serwerów nazw na świecie.

1 stycznia 1985: pierwsze rozszerzenia

Które rozszerzenie było zatem pierwsze? To właściwie remis. 1 stycznia 1985 roku jednocześnie uruchomiono pierwsze siedem rozszerzeń: .com, .net, .org, .edu, .gov, .mil oraz .arpa. Nazwy te zostały ustalone rok wcześniej w dokumencie RFC 920 i wymyślił je zespół Jake Feinler: .com dla firm (commercial), .org dla organizacji, .edu dla uniwersytetów, .gov dla amerykańskiego rządu, .mil dla wojska. Był rok 1985, a internet był wciąż tak bardzo amerykański, że nikogo nie dziwiło, że „rząd” oznaczał po prostu rząd Stanów Zjednoczonych.

Dopiero w listopadzie 1988 roku dołączyło ósme rozszerzenie, .int, na prośbę NATO. Potem przez dwanaście lat nic się nie zmieniało.

15 marca 1985: symbolics.com, pierwsza w historii

A teraz pytanie, które nurtuje wszystkich: która nazwa domeny była pierwsza w historii? To symbolics.com, zarejestrowana 15 marca 1985 roku przez firmę Symbolics z Cambridge w stanie Massachusetts. Symbolics produkowało tak zwane maszyny Lisp, komputery przeznaczone dla badaczy zajmujących się sztuczną inteligencją. Taka maszyna miała rozmiary mniej więcej lodówki. Ciekawostka: komputery tej firmy posłużyły do stworzenia animacji w kilku filmach ze Star Trek, a sama firma jest wspomniana w powieści Jurassic Park.

Jak wyjątkowe było to wydarzenie, pokazuje tempo, w jakim działo się później. W całym 1985 roku zarejestrowano dokładnie sześć nazw domen .com: po Symbolics pojawiły się bbn.com (24 kwietnia), think.com (24 maja), mcc.com (11 lipca), dec.com (30 września) oraz northrop.com (7 listopada). W 1986 roku pojawiły się duże nazwy: xerox.com, hp.com, ibm.com, sun.com, intel.com oraz att.com. Apple zarejestrował apple.com 19 lutego 1987 roku, Microsoft dołączył dopiero 2 maja 1991 roku, amazon.com powstał 1 listopada 1994 roku, a google.com 15 września 1997 roku. Co ciekawe, facebook.com istniał już od 29 marca 1997 roku, osiem lat przed tym, jak Facebook go wykupił. W 1992 roku, siedem lat po starcie, nie było jeszcze nawet 15 000 nazw domen .com. Dziś jest ich ponad 166 milionów.

Sama firma Symbolics od dawna już nie istnieje, ale nazwa domeny nadal tak. W sierpniu 2009 roku symbolics.com została sprzedana inwestorowi zajmującemu się nazwami domen i do dziś jest dostępna online jako mały pomnik historii.

Dla porządku: Skandynawowie twierdzą, że to nordu.net jest najstarszą nazwą domeny na świecie, ponieważ istniała już 1 stycznia 1985 roku. Był to jednak dzień, w którym same rozszerzenia dopiero powstawały, a nordu.net było nazwą węzła sieciowego, a nie zwykłą rejestracją. Symbolics.com to pierwsza nazwa domeny, o którą firma faktycznie wystąpiła i którą otrzymała.

Również pozostałe rozszerzenia miały swoich pierwszych rejestrujących. 24 kwietnia 1985 roku pięć uniwersytetów jednocześnie otrzymało nazwę .edu (berkeley.edu, cmu.edu, purdue.edu, rice.edu oraz ucla.edu), w czerwcu 1985 roku css.gov było pierwszą nazwą rządową, a 10 lipca 1985 roku firma Mitre zarejestrowała pierwszą nazwę .org: mitre.org.

Podkładka pod piwo w Amsterdamie: jak kraje otrzymały własne rozszerzenia

Wszystkie te rozszerzenia były amerykańskie. W Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) w Amsterdamie Teus Hagen i Piet Beertema uznali to za nieco dziwne. Hagen opowiedział w 2026 roku stacji NOS, jak to się odbyło: uznali .edu, .gov i .com za zbyt amerykańskie i naszkicowali na podkładce pod piwo rozszerzenia .nl oraz .be, wzorując się na kodach krajów z tablic rejestracyjnych samochodów. Ponieważ Niemcy na swoich tablicach używają tylko jednej litery (D), a to było zbyt mało, zdecydowali się na dwie litery. „Na każdej ciężarówce widzę mój podpis”, mówi do dziś z dumą Hagen.

Oficjalną podstawą stała się istniejąca lista ISO z dwuliterowymi kodami krajów. Jon Postel przydzielał rozszerzenia krajowe według prostej zasady: kto pierwszy poważnie poprosił o rozszerzenie dla swojego kraju i był gotów wziąć za nie odpowiedzialność, ten je otrzymywał. W ten sposób w ciągu kilku lat podzielono cały świat, bez traktatów, bez zebrań, za pomocą samej poczty elektronicznej.

Na papierze pierwszym rozszerzeniem krajowym było .us, utworzone 15 lutego 1985 roku. Następnie pojawiły się .uk i .gb 24 lipca 1985 roku (Brytyjczycy w swojej sieci używali już oznaczenia „uk” i nie chcieli przechodzić na oficjalny kod gb, który z tego powodu nigdy nie wszedł w rzeczywiste użycie), .il dla Izraela 24 października 1985 roku oraz .au dla Australii 5 marca 1986 roku. Te pierwsze rozszerzenia były jednak ograniczone albo jeszcze nie były naprawdę używane. Pierwszym rozszerzeniem krajowym, które faktycznie zaczęło działać poza Stanami Zjednoczonymi, było .nl.

25 kwietnia 1986: Niderlandy otrzymują domenę .nl

Piet Beertema, administrator systemu w CWI, wiosną 1986 roku napisał formalny wniosek do Jona Postela. Spodziewał się długiej procedury. Dwa tygodnie później otrzymał odpowiedź, która w skrócie brzmiała: zatwierdzone, proszę działać. Beertema, jak sam przyznał, był „naprawdę zdumiony”. Postel dopisał jeszcze, że Beertema jest pierwszą osobą, która zarejestrowała rozszerzenie krajowe. 25 kwietnia 1986 roku .nl stało się faktem.

1 maja 1986 roku Beertema zarejestrował pierwszą nazwę domeny .nl i, jak Państwo zapewne się domyślają: cwi.nl, dla swojego własnego pracodawcy. Ta nazwa istnieje do dziś. Kto zajrzy do whois SIDN, zobaczy zresztą datę 30 kwietnia, czyli Dzień Królowej. Wynika to z faktu, że SIDN w 2012 roku przeszła na czas uniwersalny UTC, przez co wszystkie stare daty rejestracji przesunęły się o jeden dzień. Beertema upiera się, że była to data 1 maja, i sam przy tym był.

Drugą nazwą .nl była hse.nl, należąca do Hogeschool Eindhoven, zarejestrowana 17 maja 1986 roku. Pierwsza dziesiątka to same uniwersytety, szkoły wyższe i instytuty badawcze. Pierwszą dużą firmą był Philips, z nazwą philips.nl zarejestrowaną 24 września 1986 roku. Nie obyło się bez perturbacji: o nazwę Philips zgłosiło się kilka osób, a Beertema musiał samodzielnie zdecydować, kto ją otrzyma. Między 1986 a 1991 rokiem zarejestrowano łącznie niespełna sto nazw domen .nl.

Jak wyglądała sama rejestracja? Wniosek przychodził e-mailem, Beertema go czytał i ręcznie wpisywał nazwę do pliku tekstowego na swoim komputerze. Sam, z charakterystycznym poczuciem ironii, nazywał to „technologią najnowszej generacji”. Przez dziesięć lat robił to samodzielnie, w sumie około dziesięciu tysięcy nazw domen. Przygotował też pakiet typu zrób to sam, dzięki któremu koledzy z innych krajów europejskich mogli uruchomić własne rozszerzenie. W ciągu kilku lat niemal cała Europa je miała. Co więcej, 17 listopada 1988 roku o godzinie 14:28 podłączył Niderlandy, jako jeden z pierwszych dwóch krajów, do sieci NSFNET, poprzedniczki internetu, jaki znamy dzisiaj. Nie bez powodu nazywa się go Godfather of .nl (ojcem chrzestnym .nl). Do dziś prowadzi stronę godfatherof.nl.

W 1996 roku dla samego Beertemy stało się to po prostu zbyt dużym obciążeniem („trochę to wymknęło się spod kontroli”, powiedział o tym sam). 31 stycznia 1996 roku CWI, SURFnet i NLnet założyły w związku z tym SIDN, Stichting Internet Domeinregistratie Nederland, która od tego czasu zajmuje się wszystkimi rejestracjami .nl. Od 1 kwietnia 1996 roku nazwa domeny .nl po raz pierwszy kosztowała pieniądze. Dopiero w 2003 roku również osoby prywatne mogły zarejestrować nazwę domeny .nl; wcześniej należało być wpisanym do Kamer van Koophandel (niderlandzkiej Izby Handlowej).

1991: sieć WWW sprawia, że nazwa domeny staje się sławna

Do początku lat dziewięćdziesiątych nazwy domen były czymś zarezerwowanym dla badaczy i administratorów systemów. Zmieniło się to, gdy Tim Berners-Lee w CERN wymyślił World Wide Web i udostępnił je w 1991 roku. Nagle każdy miał powód, żeby zapamiętać jakiś adres, a nazwa domeny stała się marką. W 1995 roku rząd amerykański zdecydował, że rejestracja nie będzie już darmowa: Network Solutions mogła pobierać 100 dolarów za dwa lata. W 1998 roku powstała organizacja ICANN, która miała zarządzać całym systemem, a w 2000 roku firma Verisign kupiła Network Solutions za 21 miliardów dolarów. Tę samą firmę, która w 1995 roku zmieniła właściciela za 4,7 miliona dolarów.

Również w Niderlandach tempo było imponujące. Milionowa nazwa domeny .nl została zarejestrowana 19 grudnia 2003 roku (verzeker-online-zelf.nl), dwumilionowa 10 sierpnia 2006 roku (shop4business.nl), pięciomilionowa w 2012 roku, a sześciomilionowa 18 czerwca 2020 roku (deyogiclub.nl). Obecnie istnieje ponad sześć milionów nazw domen .nl, co czyni to rozszerzenie czwartym co do wielkości rozszerzeniem krajowym na świecie. Spośród wszystkich niderlandzkich stron internetowych około siedemdziesiąt procent korzysta z nazwy .nl. Najdroższą nazwą domeny .nl w historii była vakantie.nl, sprzedana w 2007 roku za 2,5 miliona euro.

Nazwa domeny jako żyła złota

Tam, gdzie nazwy są rzadkie, kwitnie handel. Najdroższą nazwą domeny, której cena jest znana, jest ai.com: sprzedana w 2025 roku za 70 milionów dolarów. Wcześniej na szczycie znajdowała się voice.com, kupiona w 2019 roku za 30 milionów dolarów. Inne topowe transakcje: 360.com (17 milionów, 2015), chat.com (15,5 miliona, 2023), sex.com (13 milionów, 2010) oraz hotels.com (11 milionów, już w 2001 roku). Dla porównania: nowa nazwa domeny .nl kosztuje w WebOké kilka euro rocznie. Wystarczy tylko być szybszym od innych.

Nowe rozszerzenia: od .info do .amsterdam

Przez piętnaście lat pozostawano przy pierwotnych rozszerzeniach oraz kodach krajów. W listopadzie 2000 roku ICANN wybrała pierwsze nowe: .info, .biz, .name, .pro, .aero, .coop oraz .museum. W 2004 roku pojawiły się między innymi .mobi, .travel, .jobs oraz .cat (dla Katalonii, nie dla kotów). 5 maja 2010 roku uruchomiono pierwsze rozszerzenia w innym alfabecie, w języku arabskim dla Egiptu, Arabii Saudyjskiej i Zjednoczonych Emiratów Arabskich, a ponad tydzień później dołączyło rosyjskie .рф.

Przełomowy moment nastąpił w 2012 roku, gdy ICANN otworzyła system dla każdego, kto miał dobry plan i solidny budżet. Wpłynęło wówczas 1930 wniosków. Pierwsze nowe rozszerzenia podpisano w lipcu 2013 roku, a w lutym 2014 roku jako pierwszy nowy gracz w alfabecie łacińskim wystartował .guru. Niderlandy wzięły w tym udział: .frl dla Fryzji istnieje od 22 sierpnia 2014 roku, a .amsterdam od 20 listopada 2014 roku. Obecnie istnieje ponad 1200 generycznych rozszerzeń, od .app po .zuerich.

Internet w liczbach

W połowie 2026 roku świat po raz pierwszy przekroczył liczbę 400 milionów nazw domen: dokładnie 401,6 miliona. Z tego 166,6 miliona to domeny .com, a 148,6 miliona to rozszerzenia krajowe. Największym rozszerzeniem krajowym jest .de, z ponad 17 milionami nazw; .nl, z ponad sześcioma milionami, zajmuje czwarte miejsce. Nieźle jak na podkładkę pod piwo.

A co z weboke.nl?

Oczywiście to sprawdziliśmy. Weboke.nl zostało zarejestrowane 22 kwietnia 2005 roku. To dokładnie trzy dni przed dziewiętnastymi urodzinami .nl i sześć dni przed powstaniem rozszerzenia .eu, które utworzono dopiero 28 kwietnia 2005 roku. Weboke.nl jest więc starsze od europejskiego rozszerzenia, starsze od Twittera i starsze od iPhone'a. W momencie naszej rejestracji istniało około półtora miliona nazw domen .nl; dwumilionowa pojawiła się dopiero ponad rok później. Przy cwi.nl jesteśmy młodzikiem, ale w latach domenowych jesteśmy już szacownym dwudziestoparolatkiem.

Historia w skrócie

• 1974: jeden plik tekstowy, HOSTS.TXT, zawiera wszystkie nazwy komputerów w sieci ARPANET.
• Listopad 1983: Paul Mockapetris opisuje system Domain Name System.
• 1 stycznia 1985: uruchomione zostają rozszerzenia .com, .net, .org, .edu, .gov, .mil oraz .arpa.
• 15 lutego 1985: .us staje się, na papierze, pierwszym rozszerzeniem krajowym.
• 15 marca 1985: symbolics.com, pierwsza w historii nazwa domeny.
• 25 kwietnia 1986: Niderlandy otrzymują domenę .nl, pierwsze działające rozszerzenie krajowe poza Stanami Zjednoczonymi.
• 1 maja 1986: cwi.nl, pierwsza nazwa domeny .nl.
• 1991: World Wide Web sprawia, że nazwy domen stają się interesujące dla każdego.
• 1995: rejestracja po raz pierwszy kosztuje pieniądze, 100 dolarów za dwa lata.
• 31 stycznia 1996: SIDN przejmuje domenę .nl od Pieta Beertemy.
• 1998: powstaje ICANN.
• 19 grudnia 2003: milionowa nazwa domeny .nl.
• 22 kwietnia 2005: weboke.nl.
• 28 kwietnia 2005: .eu.
• 5 maja 2010: pierwsze rozszerzenia w alfabecie innym niż łaciński.
• 2014: setki nowych rozszerzeń, w tym .frl i .amsterdam.
• 2026: ponad 400 milionów nazw domen na całym świecie, .nl kończy 40 lat.

Wszystkie rozszerzenia krajowe wraz z datą powstania

Poniżej znajdują się wszystkie 248 rozszerzeń krajowych istniejących obecnie, od najstarszego do najmłodszego, wraz z datą, w której IANA (organizacja zarządzająca korzeniem internetu) utworzyła dane rozszerzenie. Jest to moment, od którego pod danym rozszerzeniem można było po raz pierwszy rejestrować nazwy domen; pierwsza prawdziwa nazwa pojawiała się zazwyczaj w ciągu kilku dni do kilku miesięcy. Jeśli szukają Państwo konkretnego kraju, prosimy skorzystać z funkcji wyszukiwania w przeglądarce (Ctrl+F lub Cmd+F).

Źródła

• SIDN: 40 lat domeny .nl oraz kamienie milowe SIDN
• NOS: Czterdzieste urodziny .nl
• IANA Root Zone Database (daty utworzenia wszystkich rozszerzeń, stan na październik 2026)
• Wikipedia: najstarsze nazwy domen, Domain Name System oraz .nl
• Verisign Domain Name Industry Brief, drugi kwartał 2026