Pierwsze polecenia na Państwa VPS: rozglądanie się w wierszu poleceń
Zalogowali się Państwo po raz pierwszy na swój VPS i widzą jedynie migający kursor. Kilka poleceń wystarczy, aby się odnaleźć: gdzie się Państwo znajdują, co jest w katalogu, jak odczytać lub zmienić plik i w jakim stanie jest serwer. Nie są Państwo jeszcze zalogowani? Prosimy najpierw przeczytać Logowanie do VPS przez SSH (i tworzenie klucza SSH), a przy pierwszym logowaniu porównać odcisk klucza, jak opisano w artykule Pierwsze logowanie przez SSH.
Jak odczytać prompt
Po lewej stronie kursora widoczny jest prompt, na przykład anna@web1:~$. Można z niego odczytać, kim Państwo są (anna), na jakim serwerze (web1) i w jakim katalogu (~ to Państwa katalog domowy). Ważny jest ostatni znak: $ oznacza zwykłego użytkownika, # oznacza root. Root może wszystko, bez pytania „czy na pewno?”. Dlatego zalecamy pracę na własnym użytkowniku i poprzedzanie sudo poleceń, które wymagają uprawnień administratora. Jak utworzyć takiego użytkownika, opisujemy w artykule Własny użytkownik z sudo.
Poruszanie się po katalogach
| Polecenie | Co robi |
|---|---|
pwd | Pokazuje, w którym katalogu Państwo się obecnie znajdują |
ls -la | Wyświetla zawartość katalogu wraz z uprawnieniami, właścicielem i rozmiarem, również pliki ukryte (nazwy zaczynające się od kropki, np. .ssh) |
cd /etc/ssh | Przechodzi do katalogu. cd .. przenosi o jeden katalog wyżej, a cd bez żadnego argumentu przenosi z powrotem do katalogu domowego |
Kilka katalogów pojawia się bardzo często: /etc (konfiguracja), /var/log (pliki logów), /home (katalogi domowe), /root (katalog domowy użytkownika root) oraz /var/www lub /srv (strony internetowe i usługi). Wielkość liter ma znaczenie: /etc/SSH nie istnieje, natomiast /etc/ssh tak.
Odczytywanie i edycja plików
cat plikwyświetla krótki plik w całości.less plikpozwala przewijać zawartość strzałkami i spacją. Wyszukiwanie:/słowo, wyjście:q.tail -n 50 plikwyświetla ostatnie 50 wierszy, co jest przydatne w przypadku plików logów.nano plikotwiera prosty edytor. Zapisywanie to Ctrl+O i Enter, zamykanie to Ctrl+X.
Przed zmianą pliku konfiguracyjnego prosimy wykonać jego kopię, na przykład sudo cp /etc/ssh/sshd_config /etc/ssh/sshd_config.bak. Prosimy zmieniać jedną rzecz naraz i przetestować konfigurację przed ponownym uruchomieniem usługi: wiele programów ma do tego własne polecenie, na przykład sudo sshd -t lub sudo nginx -t.
W jakim stanie jest Państwa serwer?
| Polecenie | Co Państwo zobaczą |
|---|---|
cat /etc/os-release | Jaki system operacyjny i w jakiej wersji jest uruchomiony, na przykład Debian 13 lub Ubuntu 24.04 LTS |
uptime | Jak długo serwer już działa oraz obciążenie (load) z ostatnich 1, 5 i 15 minut |
df -h | Wolne miejsce na dysku. Zapełniony dysk to częsty powód, dla którego serwer „nagle” przestaje działać |
free -h | Pamięć. Prosimy zwracać uwagę na kolumnę available, a nie free: Linux wykorzystuje wolną pamięć jako cache i oddaje ją, gdy jakiś program jej potrzebuje |
ip -brief address | Adresy IP Państwa serwera |
Jeśli dysk się zapełnia lub serwer działa wolno, prosimy zajrzeć do artykułu Pełny dysk, pełna pamięć lub wolne działanie. Potrzebują Państwo więcej miejsca na dysku? Zobacz Zwiększanie przestrzeni dyskowej VPS.
Gdzie szukać pomocy
man lsotwiera podręcznik danego polecenia. Przewijanie i wyszukiwanie działa tak samo jak wless. Jeśli podręczników brakuje, można je zainstalować poleceniemsudo apt install man-db.ls --helpw przypadku większości poleceń wyświetla krótką listę opcji.- Klawisz Tab uzupełnia nazwy poleceń i plików, co pozwala uniknąć literówek. Strzałka w górę przywołuje wcześniejsze polecenia.
rm nie ma kosza: usunięte znaczy usunięte. Prosimy zachować szczególną ostrożność przy rm -r (katalog wraz z całą zawartością) oraz przy symbolach wieloznacznych, takich jak *, zwłaszcza gdy są Państwo zalogowani jako root. Prosimy też nie wklejać poleceń z internetu bez wcześniejszego ich przeczytania. Przed większą zmianą warto wykonać snapshot, zobacz Snapshoty i kopie zapasowe VPS.Państwa VPS jest w pełni samodzielnie zarządzany: tym, co dzieje się wewnątrz serwera, zarządzają Państwo sami. Pomagamy w zakresie części należącej do WebOké, takiej jak panel VPS, sieć i snapshoty. Wolą Państwo pracować na pakiecie hostingowym? Dostępny jest tam ograniczony wiersz poleceń, zobacz Dostęp SSH i Terminal w DirectAdmin: które pakiety i jak się zalogować.
Chcą Państwo dowiedzieć się więcej? Zapraszamy na bezpłatny kurs VPS i administracja serwerem Linux, lekcja 1.4 Poruszanie się po wierszu poleceń.